LUẬN VĂN THẠC SĨ VĂN HỌC: BƯỚC ĐẦU KHẢO SÁT VĂN HỌC DÂN GIAN ĐẢO PHÚ QUÝ
NGUYỄN THỊ NGỌC HẠNH
Chuyên ngành: Văn học Việt Nam
Mã số: 60 22 34
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài:
Trong bốn thành tố văn hóa thì văn hóa lãnh thổ (văn hóa vùng) Là một dạng thức văn hóa mà ở đó trong không gian địa lý xác định, các cộng đồng người do cùng sống trong một môi trường tự nhiên nhất định, trong điều kiện phát triển xã hội tương đồng, và nhất là mối quan hệ giao lưu văn hóa sống động, nên trong quá trình lịch sử dân tộc lâu dài đã hình thành đặc trưng văn hóa chung, thể hiện trong sinh hoạt vật chất và tinh thần của cư dân. Trong một vùng văn hóa không nhất thiết phải là một tộc người mà có thể có nhiều tộc người, ngược lại một tộc người lại có thể thuộc những vùng văn hóa khác nhau. Những biểu hiện của vùng văn hóa thể hiện trên toàn bộ các mặt đời sống: Lối sống, nếp sống, việc làm lụng, phong tục, lễ nghi, tín ngưỡng.. . Và trong một chừng mực nào đó còn thấy ở phong cách và tâm lý con người.
Tất cả những vấn đề nêu trên đều không nằm ngoài mục đích giới thiệu sơ bộ về lý thuyết vùng văn hóa, để từ đây chúng ta có thể đi sâu vào việc khảo sát, nghiên cứu về văn học dân gian của một vùng đất tiêu biểu: “Tiểu vùng văn hóa cực Nam Trung Bộ” bao gồm lãnh thổ của ba tỉnh Khánh Hòa, Ninh Thuận và Bình Thuận. Đây là vùng đất khá đặc biệt về phương diện địa lý, khí hậu, cư dân và văn hóa của nước ta. Ngay từ đầu, miền đất này đã mang trong mình một số phận lịch sử riêng, đầy ắp sự kiện, đầy ắp biến động.
Để khắc họa chân dung tiểu vùng văn hóa này đã có khá nhiều công trình nghiên cứu, nhưng mảnh đất ấy vẫn còn tiềm ẩn nhiều điều mới mẻ, hấp dẫn, gợi nhiều khao khát khám phá, tìm hiểu đối với những người quan tâm. Trong quá trình tiếp cận nền văn hóa dân gian của tiểu vùng văn hóa này, mà chủ yếu là vùng đất Bình Thuận giàu truyền thống với bề dày lịch sử hơn 300 năm, chúng tôi đặc biệt chú ý đến văn hóa đảo Phú Quý - một hòn đảo xanh nằm giữa biển khơi, hài hòa trong bức tranh hùng vĩ của tổ quốc thân yêu - mà trước giờ ít người biết tới. Lịch sử của đảo Phú Quý hình thành trên nền tảng của quá trình xây dựng văn hóa của chính nó. Bất chấp bao đổi thay thăng trầm của lịch sử và thử thách nghiệt ngã của thời gian, những mảng truyện kể, những câu tục ngữ, ca dao, hò vè dân gian trên đảo vẫn còn được người dân trên đảo bảo tồn, lưu truyền.
Thế giới thi ca dân gian là: “Vũ trụ của tinh thần, của tình cảm, của sinh hoạt xã hội, của bản chất thiên nhiên, chứa đựng mọi tiềm năng sinh lực, nên khi đặt mình trước đối tượng bao la ấy, chúng tôi thấy tầm mắt mình chỉ là một con đom đóm giữa ngàn sao” [48, tr. 607]. Thế nhưng, với bao ấp ủ, băn khoăn, thắc mắc về truyền thống văn hóa ở vùng đất mà mình đang sinh sống, chúng tôi đã trải qua những giờ phút vượt trên “đầu sóng, ngọn gió” trong những chuyến hải trình đầy gian nan để đến với hòn đảo lành Cù Lao Thu tuyệt đẹp. Và trong chuyến hành trình trở về với cội nguồn, chúng tôi hằng mong phần nào lật lại lớp bụi thời gian đang âm thầm phủ lên nền văn hóa hải đảo đặc sắc này, để góp một cái nhìn khoa học khảo sát một đề tài mà chúng tôi rất đỗi quan tâm.
Đó là tìm hiểu một cách có hệ thống về “Văn học dân gian đảo Phú Quý”, như là một món quả nhỏ của một người con có tấm lòng tha thiết với quê hương, mảnh đất Bình Thuận thân yêu với biển xanh, nắng vàng, cát trắng… Trong quá trình tìm hiểu, chúng ta sẽ thấy được những dấu ấn văn hóa, ý thức quá khứ, tâm lý tộc người, tình cảm cộng đồng, nguồn gốc tộc người… của cư dân trên đảo, cũng như phần nào biết được quá trình tiếp nhận, giao lưu văn hóa rất đặc biệt của cộng đồng tộc người ở đây. Và ở miền đất hứa ấy, chúng tôi đã thật sự sống trong những phút giây thăng hoa, hạnh phúc khi bắt gặp những nguồn tư liệu văn học dân gian quý báu, cũng như nhận được muôn vàn tình cảm yêu mến của những con người hồn hậu chân quê.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét