Thứ Tư, 16 tháng 12, 2015

KHUYNH HƯỚNG PHÊ BÌNH MÁC-XÍT Ở VIỆT NAM NỬA ĐẦU THẾ KỈ XX

LUẬN VĂN THẠC SĨ NGỮ VĂN: KHUYNH HƯỚNG PHÊ BÌNH MÁC-XÍT Ở VIỆT NAM NỬA ĐẦU THẾ KỈ XX (1900 - 1945)


Hồ Vi Thường

Chuyên ngành: VĂN HỌC VIỆT NAM

Mã số: 62.22.34


DẪN LUẬN

1. Lí do chọn đề tài
Trong nền văn học truyền thống của dân tộc, phê bình từ lâu đã gắn bó với các sinh hoạt văn chương dưới hình thức bình văn, bình thơ như một thú chơi tao nhã của các bậc văn nhân tài tử. Nhưng phê bình văn học theo nghĩa hiện đại thì phải đến những năm ba mươi của thế kỉ XX mới thực sự có mặt trên văn đàn khi xã hội Việt nam đã hội đủ những điều kiện cần thiết về kinh tế, xã hội, văn hóa, học thuật…
Nếu như sự phát triển văn học thời kì này được đánh giá bằng tốc độ “một năm bằng ba mươi năm” thì nền phê bình văn học tương ứng với nó cũng đã bước đi bằng “đôi hia bảy dặm”. Với khoảng thời gian ngắn ngủi từ ngày tập Phê bình và cảo luận của Thiếu Sơn “thậm thụt như một nàng dâu mới”  xuất hiện (năm 1933) Cho đến Cách mạng tháng Tám năm 1945, phê bình nước ta đã thực sự trưởng thành và làm tròn sứ mệnh của mình trên từng bước đi của văn học dân tộc giai đoạn này, trong đó phải kể đến vai trò của Khuynh hướng phê bình Mác-xít ở Việt Nam nửa đầu thế kỉ XX. Thành tựu của phê bình văn học thời kì này bao quát nhiều lĩnh vực: Phê bình tác giả, tác phẩm, thể loại, giai đoạn văn học… trong đó có nhiều tác phẩm đến nay vẫn giữ nguyên sức sống. Nhiều vấn đề lí luận mà phê bình văn học giai đoạn này đặt ra vẫn đang là những vấn đề thời sự văn học hôm nay.
Một đặc điểm nổi bật của phê bình văn học Việt nam nửa đầu thế kỉ XX là sự phong phú, đa dạng về nội dung, đề tài và khuynh hướng tư tưởng… Điều đó đã dẫn đến sự bùng nổ các cuộc tranh luận sôi nổi, kéo dài trên báo chí. Nhìn chung, các cuộc tranh luận – cuộc đấu tranh giữa các khuynh hướng tư tưởng – đã góp phần xây dựng và củng cố các khuynh hướng tư tưởng và lí luận khoa học, tiến bộ, góp phần đưa nền văn hóa, văn học dân tộc phát triển theo con đường đúng đắn, phù hợp với yêu cầu của thời đại, đất nước và dân tộc. Giữ vị trí nổi bật nhất trong vai 6 trò này là khuynh hướng phê bình Mác-xít. Thông qua các cuộc tranh luận văn học, đặc biệt là cuộc tranh luận “nghệ thuật vị nghệ thuật hay nghệ thuật vị nhân sinh”, xu hướng phê bình Mác-xít đã thể hiện tiếng nói dõng dạc của mình ngay từ khi mới ra đời, tạo sự thu hút rộng rãi từ phía công chúng, tác động mạnh mẽ và sâu sắc đến tình hình văn học và tư tưởng đương thời và trở thành bộ phận có tính chất mũi nhọn, dọn đường cho văn học dân tộc tiến lên khi trào lưu văn học lãng mạn đã đi vào ngõ cụt, bế tắc và suy thoái. Bỏ qua những mặt nào đó còn hạn chế, khuynh hướng phê bình văn học Mác-xít nửa đầu thế kỉ XX đã có những đóng góp vô cùng quan trọng cho nền văn học nước ta.
Tuy nhiên, trong suốt một thời gian khá dài, phê bình Mác-xít nửa đầu thế kỉ XX chỉ được quan tâm như một vấn đề đấu tranh tư tưởng để khẳng định cái đúng – cái sai, nhìn nhận và phủ nhận. Việc nhận định, đánh giá xu hướng này với tư cách một thể loại, dưới góc độ khoa học vẫn chưa được xem xét đúng mức. Trong các sách giáo khoa hiện hành xu hướng phê bình Mác-xít vẫn chưa được coi như một thể loại thuộc bộ phận văn học Cách mạng giai đoạn 1930-1945.
Từ những năm 90 trở lại đây, độ lùi thời gian nửa thế kỉ đã cho phép có một cách nhìn toàn diện và khoa học hơn về những thành tựu của phê bình nói chung cũng như xu hướng phê bình Mác-xít giai đoạn trước Cách mạng nói riêng. Ngày càng xuất hiện nhiều bài nghiên cứu công phu và nghiêm túc về vấn đề này. Điều đó đã cho thấy đây là một vấn đề khoa học đang đặt ra cho giới nghiên cứu văn học ngày nay.
Trong xu thế giao lưu khoa học quốc tế sôi động hiện nay, cùng với quá trình học tập, tiếp thu và ứng dụng thi pháp học vào việc nghiên cứu văn học, khuynh hướng phê bình Mác-xít ở nước ta cũng từ giã ngôi vị thống lĩnh của mình. Nhưng phê bình thi pháp học cũng đang có nguy cơ rơi vào độc tôn. Trong khi đó, đối với lĩnh vực khoa học nhân văn, về nguyên tắc, không có khuynh hướng hay phương pháp nào là chìa khóa vạn năng cho mọi hiện tượng văn học; Các phương pháp, 7 khuynh hướng khác biệt đều có khả năng bổ sung, hoàn thiện cho nhau và việc vận dụng, phối hợp phương pháp nào là tùy thuộc vào đối tượng nghiên cứu cụ thể.
Do đó, nghiên cứu, phân tích và đánh giá khách quan, khoa học các phương pháp phê bình nói chung và khuynh hướng phê bình Mác-xít nói riêng là công việc rất cần thiết để góp phần xây dựng và thúc đẩy sự phát triển khoa nghiên cứu văn học ở nước ta trong tình hình thực tiễn hiện nay. Mặt khác, phê bình Mác-xít ở nước ta cũng như trên thế giới đang đứng trước yêu cầu đổi mới. Việc xem xét, nhận định lại khuynh hướng phê bình Mác-xít nửa đầu thế kỉ XX thể hiện ý thức phản tỉnh có ý nghĩa định hướng và tự hoàn thiện những mặt còn hạn chế của bản thân phương pháp này nhằm đáp ứng kịp thời yêu cầu phát triển của khoa học.


LINK DOWNLOAD: KHUYNH HƯỚNG PHÊ BÌNH MÁC-XÍT Ở VIỆT NAM NỬA ĐẦU THẾ KỈ XX

============



Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét